NSƯT Trọng Phúc: Hồi ức đau đớn về sự đói nghèo luôn áʍ ảnh tôi

NSƯT Trọng Phúc nói đời đã chọn anh làm kép hát thì anh phải hát cho trọn vở tuồng của đời mình, trong đó có cay nghiệt, đau khổ nhưng vẫn là một kép hát thẳng một đường mà đi
Mối tình đầu như trong tuồng hát

Mỗi lần có thêm vai diễn mới, Trọng Phúc hiện rõ sự sung sướng nơi ánh mắt, mừng cho mình và mừng cho sân khấu cải lương trong tình cảnh khó khăn. Và trong số phận nhân vật Liêm, Trọng Phúc gửi gắm rất nhiều tâm sự.

Khi diễn lớp Liêm trút hơi thở cuối cùng trong niềm thương xót của đồng đội, trao chiếc khăn thêu lại cho đồng đội, khàn hơi nhắn nhủ rằng mình yêu Út Hồng nhiều lắm, Trọng Phúc đã làm khán giả bật khóc.

Trọng Phúc gửi gắm vào tâm trạng của Liêm chút tình đầu khó phai của mình, thời còn là một thanh niên mới lớn, cả ngày dầm mưa, đi làm thuê, cuốc mướn. Cô hàng xóm dễ thương thường lén cha mẹ mang cơm, thức ăn nóng hổi ra bờ đê cho anh ăn. Mối tình thơ dại của họ chớm nở như những rãnh mương vừa được đào và đường cày thẳng tắp, hứa hẹn nên duyên vợ chồng.

NSƯT Trọng Phúc
NSƯT Trọng Phúc

Rồi năm 1994, chàng thanh niên từ biệt cô bạn lên Sài Gòn nguyện làm thật nhiều tiền cho một đám cưới vừa đủ nở mày nở mặt với bà con hai họ. Trọng Phúc nhớ lại cái thuở lên Sài Gòn ở đậu nhà bà con, tối ngủ trên chiếc ghế nhỏ dưới góc mái hiên nhà: “Hễ nước lớn, tôi phải thức cả đêm vì nước dâng tới ghế không thể nằm. Nhà người cô cũng nghèo, xây bên cạnh con rạch của Cầu Sơn, quận Bình Thạnh”.

Để có tiền đi học thanh nhạc với thầy Doãn Bình, anh đi vác hàng mướn. Rồi mỗi chiều, anh lội bộ từ Bình Thạnh qua bến Bình Đông, quận 8 để học. Đến khi được nhận vào sân khấu ca nhạc Thảo Cầm Viên để hát lót, công việc chính của chàng ca sĩ chỉ có một bộ đồ veston cũ là xếp ghế cho khán giả ngồi xem. “Chiều nào tôi cũng xếp mấy trăm cái ghế. Rồi vào thay bộ veston cũ kỹ ngồi chờ. Hễ ca sĩ chưa tới kịp thì tôi ra hát, có khi hát 6 bài, có khi không được hát bài nào. Kết thúc buổi diễn, xếp ghế vào kho. Cứ thế đều đặn để có tiền học thanh nhạc” – Trọng Phúc không quên một chi tiết nào khi kể về giai đoạn khó nhọc đó.

Và cơ hội đã đến, giúp anh đổi đời khi được bà Trương Thị Thu Dung, Giám đốc Trung tâm Băng nhạc Rạng Đông, phát hiện anh người có giọng ca trầm ấm, da diết đang làm ca sĩ hát lót. Trung tâm Băng nhạc Rạng Đông đã ký độc quyền với Trọng Phúc, phát hành liên tục nhiều ấn phẩm được khán thính giả đón nhận. “Số tiền hợp đồng đầu tiên, tôi mang về cho mẹ. Dành một phần nhỏ mua một bộ vòng vàng 18K để tặng cô bạn gái. Tôi phóng xe máy vào một buổi sáng tinh mơ về Cao Lãnh, Đồng Tháp những mong trao món quà cho người mà tôi yêu quý nhưng đến nơi thấy ngoài ngõ nhà cô ấy đã rộn ràng tiếng nói cười của rất đông quan khách. Thì ra đó là ngày đính hôn của người tôi yêu” – anh kể lại trong nỗi xót xa của người đã đánh mất mối tình đầu.

Rồi anh mỉm cười chua chát: “Không thể tin mối tình đầu của tôi y như trong tuồng hát. Bây giờ, mỗi khi lên TP HCM, cô ấy vẫn liên lạc thăm hỏi tôi như người bạn quý. Vậy đó, khi diễn vai Liêm, được Út Hồng du kích chăm sóc, Liêm yêu và được tặng khăn nhưng có dè đâu, Út Hồng đã hứa hôn với đồng đội cùng đơn vị với mình. Đến phút cuối, tình yêu thời chiến vẫn không trọn vẹn, để Liêm ra đi trong sự tiếc nuối về một mối tình cứ ôm ấp, ước mơ”.

Có cơ cực mới quý thành công

NSƯT Trọng Phúc ghét ăn thịt bò, nó ám ảnh anh như cứa vào vết thương đói khổ của cái thời trai trẻ. “Tôi đi vác hàng thuê. Ông chủ nhận với điều kiện tối ngủ ở kho kiêm luôn công việc bảo vệ. Ở đó, ông nuôi 6 con chó bẹc-giê. Hằng ngày, tôi và một người bạn ăn cơm với muối ớt, với tương hột, còn 6 con chó ăn thịt bò tươi được chế biến thơm nức. Bạn tôi đói quá và thèm thịt nên có bữa đã lén giành ăn với chó. Bị nó cắռ ռát bàn tay. Có lẽ bị áʍ ảnɦ từ nỗi đau của sự đói nghèo khiến tôi dị ứng khi nhìn miếng thịt bò vì nó gợi nhớ đến hồi ức đaʊ đớռ” – NSƯT Trọng Phúc kể.

Cơ cực, đắng cay, tủi nhục là những trạng thái tâm lý mà anh đã trải nghiệm. Khi dư luận rộ lên chuyện nghệ sĩ này, nghệ sĩ kia bị cáo buộc lạm dụng ȶ.ìռh ɖ .ục, anh hiểu hơn ai hết thế giới của những người đồռg giớɨ.

Bởi cái thời trai trẻ mới bước chân vào nghề ca sĩ, với vóc dáng cao to, khỏe khoắn, gương mặt nam tính thanh tú, anh đã từng bị săn đón, hứa hẹn chiều chuộng, cung phụng để mong anh đáp lại “tình đ.ồռg t.íռh”. “Có ai ngủ với coռ ɖ ao găm đặt trên bụng mỗi đêm như tôi suốt nhiều tháng liền không? Vì tôi thường xuyên bị զuấy rốɨ và tôi đã nói kẻ nào chạm đến người tôi thì dao này sẽ không tha”.

“Tôi không phải là hạng người sống lợi dụng người khác. Tôi đi lên từ sự cơ cực, điều đó giúp tôi trân quý sự thành công của mình hôm nay. Đời đã chọn tôi làm kép hát thì tôi phải hát cho trọn vở tuồng của đời mình. Trong đó có cay nghiệt, có đau khổ nhưng vẫn là một anh kép thẳng một đường mà đi” – NSƯT Trọng Phúc tâm sự.

Cải lương là duyên nợ

Trong sự nghiệp nghệ thuật, anh thành công ở 2 lĩnh vực: ca nhạc và sân khấu cải lương. Nhưng cải lương với anh mới là duyên nghiệp. Năm 1997, Trọng Phúc được mời sang Úc biểu diễn với tư cách ca sĩ. Đoàn đi có NSND Lệ Thủy và NSƯT Minh Vương. Bất ngờ NSƯT Minh Vương bệnh nặng phải về nước. Không ai thay thế vai Minh trong trích đoạn “Tô Ánh Nguyệt”, NSND Lệ Thủy đã đề nghị anh thử sức.

Từ đó, anh bén duyên với cải lương. Những vở tuồng NSƯT Trọng Phúc được khán giả yêu thích: “Trạng sư Tống Thế Kiệt”, “Một duyên hai nợ”, “Con trai”, “Kẻ lừa dối đáng yêu”, “Biển tình”, “Vụ án Mã Ngưu”, “Yêu người điên”, “Bên cầu dệt lụa”, “Hàn Mạc Tử”… Vở diễn giúp anh đoạt huy chương vàng hội diễn toàn quốc đầu tiên trong sự nghiệp là vở “Nhảy múa với quỷ dữ” do đạo diễn – NSND Doãn Hoàng Giang dàn dựng; sau đó là huy chương vàng trong các vở: “Cung đàn nào cho em” và “Chiến binh”.

Giới chuyên môn cho rằng anh có giọng ca pha trộn của 2 giọng ca quý để hình thành chất giọng rất Trọng Phúc, đó là giọng ca của cố nghệ sĩ Hữu Phước (cha của danh ca Hương Lan) và cố nghệ sĩ Hà Bửu Tân – một danh ca bạc phần, do sử dụng ʍa ȶ.ʊý quá liều mà ƈhếȶ ȶhảʍ.

Anh rót vào tai người nghe sự êm ái, ngọt ngào của cách xuống hò câu vọng cổ. Anh chinh phục khán giả mộ điệu cải lương bằng những vai diễn hết sức nam tính. Trong những bản tình ca mang âm hưởng ngũ cung, không ai thể hiện sự da diết, dạt dào thương cảm như anh.

Vì vậy, anh còn là sự lựa chọn số 1 của các bầu sô trong rất nhiều chương trình lưu diễn nước ngoài. “Khán giả kiều bào ở các nước châu Âu, Mỹ, Úc, Pháp, Bỉ, Phần Lan… đều mê đắm giọng ca Trọng Phúc. Các chuyến đi ngày càng dày đặc, để lại nhiều cảm tình nơi người xa xứ” – NSND Ngọc Giàu nhận xét.

Nhớ về quá khứ để biết nâng niu những gì mình đang được hưởng, anh là mẫu nghệ sĩ sống chân thành, có trước có sau. Có lẽ nhờ vậy anh luôn được đồng nghiệp quý mến, khán giả yêu thương, giúp anh thăng hoa cảm xúc trong cách ca, cách diễn, xứng danh nghệ sĩ có vị trí trong lòng khán giả.

NSƯT Hữu Châu: Công tử nhà giàu sa cơ đứng lên từ đói nghèo vì chữ hiếu

NSƯT Hữu Châu là một diễn viên hài kịch nổi tiếng của Việt Nam. Nhưng, mấy ai biết được cuộc sống của anh trải qua nhiều biến cố. Tự trưởng thành từ những biến cố của cuộc đời, NSƯT Hữu Châu không ngại tâm sự nỗi lòng với nghệ thuật.

Coi học trò như con

NSƯT Hữu Châu tên thật là Nguyễn Hữu Châu, sinh 1966 tại Sài Gòn trong một dòng họ có truyền thống về cải lương. Cha là nghệ sĩ Hữu Thìn, mẹ là nữ nghệ sĩ Thanh Lệ, cô ruột là nghệ sĩ Thanh Nga, ngay cả chú của anh cũng là một nghệ sĩ có tên tuổi – Nghệ sĩ Ưu tú Bảo Quốc, em ruột là nghệ sĩ Hữu Lộc. Bà nội của anh là Nguyễn Thị Thơ, chủ đoàn hát Thanh Minh, là 1 trong 5 gánh hát cải lương lớn nhất đất Sài Gòn vào thời điểm đó. Bà nổi tiếng một thời qua biệt danh “Bầu của những ông bà bầu gánh hát cải lương”.

Xuất thân từ gia đình theo nghệ thuật nên Hữu Châu theo nghề cũng chẳng có gì lạ. Ngày còn trong bụng mẹ, anh đã theo bà bước lên sân khấu, chìm đắm trong tiếng đờn ca. Con đường đã vạch sẵn như thế, dòng máu chảy trong người cũng là nghệ thuật nên NSƯT Hữu Châu cứ thế dẫn bước anh đến với nghề.

Ngoài tham gia kịch và đóng phim anh còn tham gia giảng dạy. Cái duyên gắn bó với học trò cũng đến từ rất lâu và gắn bó lâu dài, cách đây 20 năm, anh từng nhận được lời mời đi dạy nhưng từ chối vì lúc đó anh chưa tin vào vị trí, khả năng của mình. Hơn nữa, anh biết mình còn rất nóng tính, đi dạy mà không có chữ nhẫn thì dạy được ai. Cũng nhờ vào việc đi dạy mà anh đã học được chữ nhẫn và luôn bình tĩnh trước mọi vấn đề.

Nếu không nhờ sự rèn chữ nhẫn thì anh đã không gắn bó với nghề dạy học cho đến ngày nay. Nhớ lại những ngày đầu giảng dạy, anh thường nghiên cứu được cách truyền đạt sao cho học trò hiểu. Đôi lúc, anh thấy mình mắc nợ nghề giáo. Người nghệ sĩ ấy luôn muốn học trò xem mình – những người thầy nghệ sĩ là một đồng nghiệp đi trước. Anh cũng học ở các em nét thanh xuân trong suy nghĩ, trong biểu diễn và cả trong cuộc sống. Đôi lúc thấy mình trẻ ravà phải trả cho món nợ mà tôi vướng phải, đó là làm thầy.

NSƯT Hữu Châu xác định đi dạy là niềm vui. Tiền nuôi sống anh là từ đóng kịch, phim ảnh. Lĩnh được bao nhiêu tiền dạy học, anh đưa các em đi chơi, đi ăn hết. Chính bởi thương và muốn truyền lửa nghề cho các em mà anh luôn coi học trò như con. Ngoài dạy chuyên môn còn dạy cách sống cho học trò. Vì thế, học trò của anh không chỉ biết diễn mà còn đi chùa, lễ tổ, sống có hiếu với cha mẹ.

Chịu nhiều đau thương về gia đình

Thuở nhỏ, anh có cuộc sống sung túc được ăn ngon, mặc đẹp, ở biệt thự, một bước xuống xe, hai bước lên xe nên bước vào trường, nhìn bạn bè, anh thấy ai cũng “bèo”. Ấy vậy mà ai ngờ, chỉ trong chốc lát, gia đình suy sụp, cậu công tử con nhà giàu phải ở trong căn nhà lá, trở trời thì mưa rơi lộp bộp trên đầu. Từ ngày ba bữa, thức ăn ê hề rút lại còn một bữa. Đến tháng phải đóng tiền học cho thằng Trum (cố nghệ sĩ Hữu Lộc), cả gia đình phải ăn cháo thay cơm. Nhiều biến cố ập đến ngôi nhà của anh, nhưng vì đam mê nghệ thuật nên anh quyết theo đuổi đến cùng.

Là nghệ sĩ, tự trọng cũng lớn nhưng cái nghèo, cái đói nó cứ bám theo thì phải chịu. Có lần cũng vì đói nên có hôm đang diễn, anh lăn đùng trên sân khấu. Bạn diễn cứ ngỡ Hữu Châu trúng gió nên dìu vào cạo gió. Chỉ có một người biết anh đói nên âm thầm pha cho Hữu Châu cốc sữa nóng và giữ bí mật cho đến bây giờ. Để theo đuổi nghệ thuật và lo cho gia đình anh từng làm rất nhiều việc như: Hát lô tô, bơm xe, mở quầy báo… Mặc dù toàn công việc lương thiện, kiếm được đồng ra đồng vào nhưng đôi khi, anh cũng cảm thấy chạnh lòng. Bởi với một người nghệ sĩ như anh thì khi nhìn gia đình gặp nhiều khó khăn cùng lúc như vậy không kìm lòng được.

Nhiều lúc, anh buồn cho mình một, anh buồn cho mẹ mười. Từ nghệ sĩ cải lương tài sắc một thời, được bao người mến mộ, bà phải ra đường, nhặt nhạnh từng đồng từ quán trà nhỏ xíu. Có bữa đi học về, nghệ sĩ Hữu Châu nấp vào một góc, thấy mẹ ca lại mấy bài cũ mà rớt nước mắt. Năm người thân lần lượt bỏ anh mà đi, ngoài bà nội, chẳng ai kịp để lại một lời.Cuộc đời trải qua nhiều sóng gió nên anh đối diện với mọi sự trên đời đơn giản lắm. Ngay cả với cái chết, anh cũng không sợ hãi.

Cuộc sống không nói trước được điều gì nên ngày nào còn sống thì vui ngày đó và hết mình với những người mình thương yêu. Cũng trong những ngày tháng ấy, chứng kiến mọi biến cố khổ cực của gia đình mà anh đã nguyện phải thành công để cả nhà bớt khổ và NSƯTHữu Châu đã làm được.

Đứng lên từ khó khăn nên giờ anh luôn trân trọng cuộc sống. Ngoài lĩnh vực sân khấu hài – kịch, Hữu Châu còn tham gia vào một số bộ phim điện ảnh và truyền hình.

Hy sinh hạnh phúc riêng

Hơn 40 năm theo đuổi với nghề, tất cả các vở kịch vai diễn hay đều để lại dấu ấn đậm nét trong lòng những người hâm mộ. Đối với nghệ sĩ Hữu Châu, anh chỉ khóc trên sân khấu kịch chứ ngoài đời luôn kìm nén cảm xúc, bởi những gì mất mát, anh đều đã trải qua. Hữu Châu bây giờ chai lì với nỗi đau, chẳng ai có đủ khả năng để làm anh tức giận, những giọt nước mắt cũng chỉ để dành cho sân khấu.

Anh từng chia sẻ: “Tận cùng hạnh phúc là giọt nước mắt và tận cùng của nỗi đau lại là nụ cười. Hai phạm trù đối lập là hạnh phúc và nỗi đau còn nhập nhằng đến thế thì tôi… cần chi phải biết là đang khóc cho người hay khóc cho mình”. Chỉ nghe thôi cũng hiểu được phần nào nỗi lòng sâu thẳm trong anh. Cuộc sống dù không lấy vợ, sinh con nhưng anh vẫn vui vẻ và hạnh phúc. Ai cũng nghĩ Hữu Châu sẽ suy sụp sau từng ấy nghiệt ngã nhưng đến cái quyền đó anh cũng chẳng có. Nếu anh gục ngã thì lấy ai chăm đứa cháu đầu con anh cả, ai dạy 2 đứa con của cố nghệ sĩ Hữu Lộc nên người. Tình thương và trách nhiệm không cho phép anh làm điều đó. Thậm chí, để tròn trách nhiệm trụ cột của gia đình, anh còn hy sinh cả hạnh phúc riêng.

Không lập gia đình nhưng anh không cảm thấy cô đơn. NSƯT Hữu Châu sợ rằng nếu anh yêu thương ai đó, lập gia đình và có những đứa trẻ, tình thương sẽ bị san sẻ ít nhiều. Vì vậy, anh chấp nhận ở không để làm chỗ dựa tinh thần và vật chất cho mấy đứa cháu. Giờ đây, ngoài gia đình, Hữu Châu chỉ có sân khấu kịch, các vai diễn và các học trò đồng nghiệp. Bây giờ anh chỉ có mong đừng bị bệnh, có sức khỏe để đi làm. Cực lạc không ở đâu xa do ở trong người mình, tự mình tạo nên. Do những đóng góp và thành tựu của mình trong nghệ thuật, Hữu Châu được Nhà nước Việt Nam trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú năm 2012.

Nguồn: Tổng hợp